حقوق معنوی و متون مقدس
27 بازدید
محل نشر: آینه پژوهش » فروردین و اردیبهشت 1383 - شماره 85 (13 صفحه - از 2 تا 14)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
متون مقدّس, به نصوصی اطلاق می گردد که از سوی خداوند یا فرستادگان مستقیم الهی چون پیامبران و امامان در اختیار بشر قرار می گیرد. آنچه پیرامون این متون فراهم می آید و مواردی از قبیل ترجمه, تنظیم, گردآوری, شرح و تعلیقه نیز در دایره این متون می گنجد. رعایت حقوق معنوی این متون و مکتوبات مربوط به آن, یکی از مباحث بسیار مهم است. حقوق معنوی در شریعت اسلامی با ادله عام و قواعد کلی مورد توجه است و هرچند پیشینه ای در متون فقهی و دینی ندارد, شواهد و ادله ای درباره آن آورده می شود. سیره عقلا, درک عقلایی, قواعدی چون تلازم عقل و شرع, (اوفوا بالعقود), (لا ضرر), (سبق), مصالح مرسله, قاعده حفظ نظام و اختیارات حاکم از جمله این ادله و شواهد بر شمرده می شود. البته حقوق معنوی شرعاً اعتبار دارد و از سنخ احکام اولیه است; اما بحث بر سر اطلاق مالکیت و ملکیت بر آنهاست. حقوق معنوی مالیت و ملکیت خود را از عرف و عقلا می گیرد و شرع نیز آن را ردع و منع نکرده است. کسانی که با حقوق معنوی از زاویه شریعت مخالفت می کنند, به ادله ای تمسک می جویند. عدم جواز اخذ اجرت بر تعلیم واجبات, منافات اخذ اجرت در امور عبادی با قصد قربت, روایت یوسف بن جابر و روایات تحریم استیکال به علم از جمله این ادله اند. فقهای متأخر به اتفاق, گرفتن اجرت و مزد را در تعلیم واجبات و امور عبادی جایز شمرده اند و از سوی دیگر, تألیف آثار مذهبی و مربوط به متون مقدس, همه جا جزو واجبات نیست و نیز قصد قربت در ماهیت آن اخذ نمی شود تا اخذ اجرت با آن تنافی یابد. روایت یوسف بن جابر نیز سندی ضعیف دارد و اخص از مدعاست; زیرا تنها شامل آثار فقهی می شود. در روایات استئکال علم نیز با صرف نظر از امر سند و صدور در آنها, مفهوم و محتوای این روایات بر نفی حقوق معنوی دلالت نمی کند; زیرا یا ناظر به سوق انگیزه ها به اهداف متعالی است و یا در مقام نکوهش پدیده دین فروشی و علم فروشی است...
آدرس اینترنتی